نرم افزارهای مهندسی صنایع (قسمت اول)

اگر تا کنون در مورد رشته های مهندسی و کارکرد هر کدام تحقیق کرده باشید، احتمالا این جمله که ” مهندسی صنایع اقیانوسی است به عمق یک متر” را شنیده اید که خود به گستردگی موضوعات مورد بررسی در این حوزه از مدیریت گرفته تا آمار و کنترل کیفیت و کنترل موجودی و … اشاره دارد. البته ترجیح می دهم این جمله را به شکل ” مهندسی صنایع اقیانوسی است به هر عمقی که بخواهی” تغییر بدهم چرا که مانند همه‌ی علوم و فنون، میزان موفقیت ما به میزان تلاش و پشت کار ما بستگی دارد و هرچقدر که بخواهیم می توانیم در یک حوزه مهارت و تخصص کسب کرده و پیشرفت کنیم.

با توجه به وسعت و کارکردهای این مهندسی، سر و کار داشتن با تعداد زیادی از نرم افزارها دور از انتظار نیست که البته معمولا هر فرد با در نظر گرفتن علاقه و حوزه کاری خود، به طور تخصصی در برخی از این نرم افزارها ورود پیدا می کند. در این پست (و پست های بعدی) قصد دارم در مورد هر حوزه و نرم افزارهای مورد استفاده در آن توضیحاتی را ارائه دهم. البته قبل از بررسی تخصصی نرم افزارها باید تشکر کنم از ” آشنای همه فن حریف! ، Microsoft Excel عزیز” که با حضور خود، جور بسیاری از کارهای ما را می‌کشد و تقریبا هر کاری که بخواهیم از سازماندهی اطلاعات و داده ها و محاسبات ریاضی و منطقی تا ارائه نتایج نموداری و گرافیکی را انجام می‌دهد.

تحقیق در عملیات و بهینه سازی:

تحقیق در عملیات (Operations Research) یا پژوهش عملیاتی که بعضا با OR (بخوانید: اُ، آر) هم شناخته می‌شود، تکنیکی است که با استفاده از روش هایی مانند مدلسازی موضوعات مختلف و حل مدل و یافتن پاسخ، در تصمیم گیری هر چه بهتر به افراد کمک می‌نماید. آن طور که در منابع آمده است، اولین استفاده‌ی سازمان یافته از تحقیق در عملیات در جنگ جهانی دوم با هدف مکان یابی و یافتن تعداد بهینه رادارها برای ایجاد پوشش حداکثری آنها و مواردی مشابه بوده است که با توجه به محدودیت منابع در دسترس اهمیت بسزایی در پیشبرد اهداف داشته است.

نرم افزارهای مورد استفاده در این حوزه عمدتا به حل مدلها و مسائل برنامه ریزی مانند برنامه ریزی خطی، عدد صحیح و … می‌پردازند بدین شکل که با تعریف تابع هدف و محدودیت ها و متغیرها، جواب بهینه توسط نرم افزار تعیین و تفسیر می‌شود. از مشهورترین نرم افزارهای این حوزه می‌توان به GAMS، LINDO ، LINGO، QSB، DS، TORA، GINO، STORM و MPL اشاره نمود.